Trong trang này
- Tổng cung, nguồn cung lưu hành và nguồn cung tối đa của Stellar Lumens
- Từ 100 tỷ xuống 50 tỷ: lịch sử nguồn cung XLM
- Giải thích đợt đốt Stellar Lumens năm 2019
- Lạm phát XLM và vì sao không có đào coin
- Lượng lumen của SDF: mỗi XLM đang nằm ở đâu
- Vì sao CoinGecko và bảng số liệu SDF hiển thị nguồn cung XLM khác nhau
- Danh sách ví lớn: đọc hiểu những số dư XLM khủng
- Tổng cung XLM có ý nghĩa gì với giá
Tổng cung XLM hiện vào khoảng 50,0 tỷ Stellar Lumens, và khoảng 35,25 tỷ trong số đó được tính là nguồn cung lưu hành. Gần như toàn bộ ~14,75 tỷ còn lại nằm trong các tài khoản do Stellar Development Foundation (SDF) kiểm soát, cộng với một khoản dự trữ nâng cấp nhỏ và quỹ phí bị khóa của mạng. Giao thức không đặt mức trần nguồn cung tối đa cho XLM, nên CoinGecko ghi “nguồn cung tối đa” là không có, dù thực tế không có lumen mới nào được tạo ra. Biểu đồ vòng nguồn cung trực tiếp phía trên cho thấy cách phân chia hiện tại.
Con số ~50 tỷ là kết quả của ba quyết định lớn: 100 tỷ lumen được tạo khi ra mắt, cơ chế lạm phát 1% mỗi năm chạy đến năm 2019, và một đợt đốt duy nhất hơn một nửa nguồn cung cũng trong năm đó. Dưới đây chúng tôi đi qua từng bước, cho thấy chính xác lumen hôm nay đang nằm ở đâu, giải thích vì sao CoinGecko và bảng số liệu của SDF đôi khi khác nhau, và xem tất cả những điều này có ý nghĩa gì với giá.
Tổng cung, nguồn cung lưu hành và nguồn cung tối đa của Stellar Lumens
Ba con số này bị nhầm lẫn suốt, nên hãy làm rõ từng cái một.
Tổng cung là toàn bộ lumen đang tồn tại và vẫn có thể chi tiêu. Bảng số liệu lumen của SDF ghi nhận 50.001.786.837 XLM tại lần kiểm tra gần nhất. Lumen đã bị đốt không được tính.
Nguồn cung lưu hành là phần tổng cung nằm trong tay công chúng: tổng cung trừ đi lượng nắm giữ theo nhiệm vụ của SDF, dự trữ nâng cấp và quỹ phí. Bảng số liệu hiển thị 35.251.438.395 XLM. Con số của CoinGecko lệch chưa đến 100 lumen. Đây là con số dùng để tính vốn hóa thị trường.
Nguồn cung tối đa là mức trần mà giao thức áp đặt. Bitcoin có mức trần này. Stellar thì không: lạm phát bị vô hiệu hóa bằng bỏ phiếu của validator chứ không bị gỡ bỏ vĩnh viễn, nên không có mức trần cố định nào được viết vào giao thức. Đó là lý do CoinGecko để trống trường này, và widget của chúng tôi hiển thị dấu gạch ngang. Nếu bạn thấy đâu đó ghi “nguồn cung tối đa: 50 tỷ”, hãy hiểu đó là “tổng cung hiện tại”, không phải một sự bảo đảm.
Từ 100 tỷ xuống 50 tỷ: lịch sử nguồn cung XLM
Stellar ra mắt vào tháng 7/2014 với 100 tỷ lumen, khi đó còn được gọi là “stellar”, được tạo một lần duy nhất ở khối khởi tạo (genesis). Không ai đào chúng cả. Stripe, đơn vị rót vốn hạt giống, nhận 2% nguồn cung ban đầu, và SDF được giao quyền quản lý phần còn lại để phát triển mạng lưới thông qua các chương trình tặng coin, tài trợ và hợp tác.
Từ khi ra mắt đến năm 2019, giao thức còn có lạm phát: 1% lumen mới mỗi năm. Trên thực tế, đa số người nắm giữ nhận phần của mình bằng cách tham gia các “pool lạm phát”, nơi gom các khoản chi trả rồi chia lại, tạo ra vô số giao dịch nhỏ li ti. Đến khi bị tắt, lạm phát đã tạo ra 5.443.902.087 XLM, theo tài liệu dành cho nhà phát triển của SDF.
Sau đó là hai thay đổi trong vòng một tuần. Ngày 28/10/2019, các validator thông qua Protocol 12, vô hiệu hóa lạm phát qua CAP-26. Ngày 4/11/2019, SDF đốt 55.442.095.285,74 XLM. Phép tính giờ khớp gọn gàng: 100 tỷ + ~5,44 tỷ từ lạm phát − ~55,44 tỷ bị đốt ≈ 50,0 tỷ tổng cung.
Giải thích đợt đốt Stellar Lumens năm 2019
Đợt đốt là quyết định của SDF nhằm thu nhỏ chính lượng nắm giữ của mình. Báo chí thời điểm đó, bao gồm bài của Decrypt, mô tả đợt đốt gồm khoảng 5 tỷ lumen từ quỹ hoạt động của SDF và 50 tỷ từ các chương trình tặng coin. Lập luận của SDF là quỹ vẫn làm tốt công việc với ít lumen hơn, và các đợt tặng coin, airdrop quy mô lớn đã cho thấy hiệu quả giảm dần. Tổng cung giảm từ khoảng 105 tỷ xuống khoảng 50 tỷ chỉ sau một đêm, và giá XLM tăng gần 25% trong vòng một giờ.
Về kỹ thuật, đốt coin trên Stellar không phải một hàm đặc biệt. SDF gửi lumen tới một tài khoản không có người ký khả dụng, nên không ai, kể cả SDF, có thể di chuyển chúng nữa. Tài khoản đó, GALAXYVOIDAOPZTDLHILAJQKCVVFMD4IKLXLSZV5YHO7VY74IWZILUTO, là công khai. Bạn có thể kiểm tra trên Horizon hoặc trong công cụ tra cứu XLM của chúng tôi: người ký duy nhất của nó có trọng số bằng 0, và số dư khớp với tổng lượng bị đốt trên bảng số liệu, khoảng 55,44 tỷ XLM. Tổng này cao hơn một chút so với lần chuyển năm 2019, vì từ đó đến nay có thêm một ít lumen được gửi tới đây.
Không có chương trình đốt định kỳ nào. Ai nói “XLM đốt token hằng tháng” là đang nhầm Stellar với dự án khác.
Lạm phát XLM và vì sao không có đào coin
Khi lạm phát không còn, nguồn cung XLM không tăng nữa. CAP-26 không xóa thao tác lạm phát; nó khiến mọi nỗ lực sử dụng thao tác này đều thất bại và báo lỗi. Bản thân đề xuất ghi rõ cách làm này cho phép bật lại cơ chế trong tương lai nếu cần, vì vậy các nguồn cẩn trọng nói lạm phát bị “vô hiệu hóa” và tránh gọi nguồn cung là cố định vĩnh viễn. Muốn bật lại sẽ cần một bản nâng cấp giao thức được validator bỏ phiếu thông qua.
Không có đào coin vì Stellar không dùng proof of work. Giao thức Đồng thuận Stellar là một dạng Thỏa thuận Byzantine Liên kết: mỗi validator tự chọn những validator khác mà nó tin tưởng, và sổ cái đóng theo đồng thuận khoảng mỗi 5 giây. Không ai nhận phần thưởng khối, và validator hoàn toàn không được giao thức trả tiền. Hồ sơ quỹ tín thác của Grayscale mô tả mô hình này tương tự proof of stake “nhưng không bao gồm phần thưởng staking”. Vì vậy, bất kỳ sản phẩm “staking XLM” nào bạn thấy đều là chương trình DeFi hoặc của sàn, không phải staking ở cấp giao thức. Hướng dẫn staking và kiếm lợi nhuận với XLM giải thích các lựa chọn và rủi ro đi kèm.
Phí giao dịch cũng không tạo ra hay phân phối lại lumen. Phí tối thiểu là 100 stroop (0,00001 XLM) mỗi thao tác, và phí đi vào một quỹ phí bị khóa “không trao cho và không được sử dụng bởi bất kỳ ai”. Tại lần kiểm tra gần nhất, quỹ này giữ khoảng 10,96 triệu XLM: một “hố chìm” lặng lẽ, rất chậm, rút lumen ra khỏi lưu thông.
Lượng lumen của SDF: mỗi XLM đang nằm ở đâu
Dưới đây là cơ cấu tổng cung trên bảng số liệu của SDF tại lần kiểm tra gần nhất. Bốn tài khoản SDF xuất phát từ đợt tái cấu trúc nhiệm vụ năm 2025 của quỹ.
| Nhóm | XLM | Tỷ lệ trên tổng cung |
|---|---|---|
| Đang lưu hành | 35.251.438.395 | ~70,5% |
| SDF: Stellar Growth | 5.228.218.231 | ~10,5% |
| SDF: Product and Innovation | 3.393.741.531 | ~6,8% |
| SDF: Assets and Liquidity | 3.293.165.235 | ~6,6% |
| SDF: SDF Development | 2.565.372.641 | ~5,1% |
| Dự trữ nâng cấp | 258.885.848 | ~0,5% |
| Quỹ phí | 10.964.951 | ~0,02% |
Theo trang nhiệm vụ của SDF, mỗi tài khoản có một việc riêng. SDF Development chi trả chi phí hoạt động như máy chủ, marketing và công tác chính sách. Lumen của tài khoản này được bán trên các sàn công khai như Kraken, Coinbase và Bitstamp, cũng như qua bán trực tiếp. Stellar Growth tài trợ các chương trình cho nhà phát triển, các khoản grant, Stellar Community Fund và hoạt động thu hút người dùng, và có thể cung cấp vốn khởi tạo cho ETF, ETP. Product and Innovation chi cho những công cụ SDF tự xây hoặc mua lại để lấp khoảng trống trong hệ sinh thái. Assets and Liquidity hỗ trợ đưa stablecoin và tài sản token hóa lên Stellar, bao gồm tạo lập thị trường và tài trợ cho cổng nạp/rút.
Nhiệm vụ này không đặt lịch phát hành cố định và không có thời gian khóa. SDF cho biết quỹ phân bổ lại nguồn lực khi nhu cầu của hệ sinh thái thay đổi và công bố báo cáo hằng quý về cách sử dụng XLM. Cấu trúc trước đó, từ năm 2019, dùng bốn nhóm khác: Direct Development, Ecosystem Support, Use-Case Investment và User Acquisition. Những bài viết cũ nhắc đến các tên này đang mô tả cấu trúc trước đây.
Vì sao CoinGecko và bảng số liệu SDF hiển thị nguồn cung XLM khác nhau
Phần lớn thời gian, hai nguồn này khớp gần như tuyệt đối về nguồn cung lưu hành. Khi số liệu chênh nhau, giữa hai nguồn hoặc trên các trang giá khác, thường có ba lý do.
Thứ nhất là thời điểm. Bảng số liệu của SDF cập nhật theo lịch riêng, và các trang tổng hợp có thể làm mới dữ liệu nguồn cung theo chu kỳ khác với giá. Nếu SDF vừa chuyển lumen ra khỏi một tài khoản nhiệm vụ, một nguồn có thể hiển thị thay đổi sớm hơn nguồn kia vài giờ.
Thứ hai là định nghĩa. Một trang theo dõi có thể xử lý dự trữ nâng cấp hay quỹ phí theo cách khác, hoặc đưa tổng cung vào trường “nguồn cung tối đa”. Những lựa chọn này có thể làm con số lưu hành xê dịch vài trăm triệu lumen, hoặc tạo ra một “nguồn cung tối đa” không thật sự tồn tại.
Thứ ba là khả năng truy cập kỹ thuật. API bảng số liệu của SDF không gửi header cho phép truy cập chéo nguồn (cross-origin), nên trình duyệt không thể lấy dữ liệu trực tiếp từ một trang web khác. Đó là lý do widget trực tiếp của chúng tôi đọc từ CoinGecko, và chúng tôi đối chiếu với bảng số liệu bằng tay. Khi cần độ chính xác, ví dụ lúc tính giá trị pha loãng hoàn toàn, hãy dùng số liệu trên bảng của SDF và ghi lại thời điểm bạn kiểm tra.
Danh sách ví lớn: đọc hiểu những số dư XLM khủng
Các công cụ tra cứu như StellarExpert cho thấy ai đang nắm giữ một tài sản, và các “rich list” xếp hạng tài khoản theo số dư XLM được chia sẻ rộng rãi. Phần đầu của bất kỳ danh sách nào như vậy cần đọc cẩn thận. Số dư lớn nhất là tài khoản đốt nói trên, thứ không ai tiêu được. Tiếp theo là các tài khoản nhiệm vụ của SDF, vốn được công bố công khai. Sau đó, nhiều số dư lớn có thể thuộc về sàn giao dịch hoặc đơn vị lưu ký giữ coin cho nhiều khách hàng trong cùng một tài khoản, nên một địa chỉ lớn không có nghĩa là một nhà đầu tư lớn.
Thêm hai điều hữu ích nữa. StellarExpert đếm được khoảng 10,12 triệu tài khoản đã kích hoạt đang giữ XLM tại lần kiểm tra gần nhất. Và mỗi tài khoản phải giữ số dư tối thiểu 1 XLM, cộng 0,5 XLM cho mỗi trustline hoặc lệnh, như giải thích trong hướng dẫn về phí và dự trữ. Các khoản dự trữ này khóa một lượng nhỏ XLM trên toàn mạng, nhưng so với 35 tỷ lumen đang lưu hành thì ảnh hưởng là khiêm tốn. Dùng công cụ tra cứu XLM để tự tra bất kỳ tài khoản nào, và từ điển Stellar nếu các thuật ngữ như trustline hay base reserve còn mới với bạn.
Tổng cung XLM có ý nghĩa gì với giá
Nguồn cung không quyết định giá, nhưng nó đóng khung mọi câu hỏi về giá. Vốn hóa = giá × nguồn cung lưu hành, nên với khoảng 35,25 tỷ lumen đang lưu hành, mỗi 0,10 USD tăng giá sẽ cộng thêm khoảng 3,5 tỷ USD giá trị thị trường. Trang giá XLM trực tiếp hiển thị số liệu hiện tại.
Câu hỏi lớn hơn về nguồn cung là SDF. ~14,48 tỷ lumen của quỹ chiếm 29% tổng cung, và một phần trong đó liên tục đi ra thị trường qua bán trên sàn, tài trợ và các chương trình khuyến khích. Đó là chủ ý: đây là cách quỹ tài trợ cho mạng lưới. Nhưng điều đó cũng có nghĩa là nguồn cung lưu hành dần tăng lên theo thời gian, và người mua phải hấp thụ phần này. Ở chiều ngược lại, không có đào coin, không có phát hành từ staking, không có lạm phát tạo thêm coin mới, và đợt đốt năm 2019 đã loại bỏ hơn một nửa nguồn cung từng tồn tại.
Nếu muốn biến những con số này thành kịch bản, chẳng hạn mức 1 USD mỗi XLM có ý nghĩa gì với nguồn cung lưu hành so với pha loãng hoàn toàn, bài dự đoán giá XLM đã làm sẵn phép tính và có kèm máy tính. Để nắm những điều cơ bản về công dụng của XLM, hãy bắt đầu với bài Stellar Lumens là gì.
Câu hỏi thường gặp
Có bao nhiêu Stellar Lumens?
Tổng cung khoảng 50,0 tỷ XLM, trong đó khoảng 35,25 tỷ đang lưu hành. Phần còn lại chủ yếu do Stellar Development Foundation nắm giữ. Widget trực tiếp trên trang này hiển thị số liệu hiện tại từ CoinGecko.
Nguồn cung tối đa của XLM là bao nhiêu?
Không có mức tối đa được mã hóa cứng. CoinGecko ghi nguồn cung tối đa của XLM là không có. Không có lumen mới nào được tạo ra kể từ khi lạm phát bị tắt năm 2019, nhưng việc tắt đó là kết quả bỏ phiếu của validator, không phải mức trần vĩnh viễn được viết vào giao thức.
Có thể đào Stellar Lumens không?
Không. Stellar dùng Giao thức Đồng thuận Stellar, không có proof of work và không có phần thưởng khối. Toàn bộ lumen được tạo ra khi ra mắt năm 2014, cộng thêm khoảng 5,44 tỷ từ cơ chế lạm phát cũ, vốn đã kết thúc vào tháng 10/2019.
Stellar Development Foundation nắm giữ bao nhiêu XLM?
Bảng số liệu của SDF cho thấy khoảng 14,48 tỷ XLM trong bốn tài khoản theo nhiệm vụ tại lần kiểm tra gần nhất của chúng tôi, xấp xỉ 29% tổng cung. SDF công bố số dư và bán lumen từ tài khoản SDF Development để trang trải chi phí hoạt động.
Stellar có đốt XLM không?
Không có cơ chế đốt tự động. SDF đã thực hiện một đợt đốt duy nhất khoảng 55,44 tỷ XLM vào tháng 11/2019. Phí giao dịch đi vào một quỹ phí bị khóa mà không ai tiêu được, tạo hiệu ứng tương tự ở quy mô nhỏ hơn nhiều. Xem cách phí XLM vận hành.
